Browse By

Trăng xanh là gì?

Trong năm 2018 chúng ta có đến hai lần Trăng xanh. Vậy Trăng xanh là gì? Mặt Trăng có thật sự chuyển thành màu xanh hay không? Tại sao lại có Trăng xanh? Trăng xanh quan sát được ở Việt Nam không? Bài viết này sẽ trả lời tất cả thắc mắc của bạn.

Trả lời nhanh

• Trăng xanh là lần Trăng tròn thứ hai trong cùng một tháng dương lịch. Thông thường chúng ta chỉ có một lần Trăng tròn cho một tháng dương lịch.
• Trăng xanh diễn ra vào 31/01/201831/03/2018.

• Trăng xanh không làm Mặt Trăng chuyển thành màu xanh như Nguyệt thực làm Mặt Trăng chuyển thành màu đỏ.
• Trăng xanh quan sát được ở Việt Nam và từ khắp nơi trên thế giới, quan sát nó thật ra chỉ là quan sát Trăng tròn như mọi tháng.

Trăng xanh là gì? Mặt Trăng có chuyển thành màu xanh hay không? Tại sao lại có Trăng xanh? Trăng xanh quan sát được ở Việt Nam không? Bài viết này sẽ trả lời tất cả thắc mắc của bạn.

Trăng xanh là gì? Mặt Trăng có chuyển thành màu xanh hay không? Tại sao lại có Trăng xanh? Trăng xanh quan sát được ở Việt Nam không? Bài viết này sẽ trả lời tất cả thắc mắc của bạn.

Trăng xanh (hay Blue Moon trong tiếng Anh) là một khái niệm của phương Tây để chỉ lần Trăng rằm thứ hai trong cùng một tháng dương lịch.

Tại sao lại có Trăng xanh?

Một năm dương lịch có 12 tháng dương lịch, và một năm dương lịch sẽ có 12 lần Trăng tròn, nên tương đương một tháng dương lịch sẽ có một lần Trăng tròn. Tuy nhiên, do mỗi năm dương lịch dài hơn mỗi năm âm lịch 11 ngày, nên những ngày này sẽ dồn lại qua các năm, mà chính xác là sau 2,7 năm dương lịch, là sẽ có thêm một lần Trăng tròn.

Các cách tính Trăng xanh

Có nhiều cách diễn giải khác nhau về Trăng xanh liên quan tới lần Trăng tròn dư thừa này.

Trong tính toán ngày tháng cho Mùa Chay và Lễ Phục Sinh thì giới tu sĩ Công giáo phải xác định ngày diễn ra Trăng Mùa Chay. Trong quá khứ, khi Trăng tròn đến quá sớm thì họ gọi lần Trăng tròn sớm đó là Trăng phản, tức là Trăng phản bội hay Trăng màu, tức là Trăng màu sắc. Và như vậy Trăng Mùa Chay đã đến vào đúng thời điểm dự kiến dành cho nó.

Còn theo văn hoá dân gian của Hoa Kỳ thì người ta đặt tên cho những lần Trăng tròn theo thời gian của năm, thí dụ Trăng tròn tháng 1 được gọi là Trăng Sói. Mặt Trăng đến quá sớm nên không có tên gọi dân gian nên được gọi là Trăng xanh nhằm tính đúng thời gian trong lần Trăng tròn sau.

Lịch nhà nông định nghĩa Trăng xanh là kỳ Trăng tròn dư thừa xảy ra trong một mùa. Thông thường một mùa có ba lần Trăng tròn, nhưng nếu một mùa có bốn lần Trăng tròn thì lần Trăng tròn thứ ba được gọi là Trăng xanh.

Lưu ý rằng mùa tại các quốc gia vùng vĩ độ ôn đới nói chung được coi là bắt đầu vào các ngày phân (xuân phân, thu phân) hay ngày chí (hạ chí, đông chí) nên Trăng xanh theo cách hiểu này nếu xảy ra thì đều rơi vào khoảng thời gian xấp xỉ một tháng trước ngày chí hay ngày phân.

Định nghĩa về Trăng xanh là đêm Trăng tròn lần thứ hai trong tháng dương lịch bắt nguồn từ một nhầm lẫn vào năm 1946 và đến năm 1999 mới được phát hiện, và ngày nay được dùng rộng rãi nhất.

Ngoài ra, Trăng xanh còn dùng trong một cụm từ của tiếng Anh để chỉ các sự kiện hay sự việc hiếm gặp. Thí dụ khi bạn nói “Once in a blue moon I buy fashion magazine,” nghĩa là “Tôi rất hiếm khi mua tạp chí thời trang.” Hay “He meets his daughter once in a blue moon,” nghĩa là “Anh ta rất hiếm khi gặp mặt con gái của anh ấy.”

Nhưng tại sao lại là màu xanh?

Trước đây đã có nhiều đề xuất hãy thay đổi Trăng xanh cho cái tên Trăng Phản bội, vì Trăng Phản bội làm cho mọi người có cảm giác là Mùa Chay sẽ tiếp tục kéo dài thêm và họ phải tiếp tục ăn chay thêm một tháng nữa.

Nghĩa đen sát nhất của từ Trăng xanh là khi Mặt Trăng (không nhất thiết phải là Trăng tròn) xuất hiện với một màu xanh nhạt bất thường và đó là một sự kiện hiếm gặp. Có thể là do khói hoặc các hạt bụi trong khí quyển xuất hiện sau sự kiện cháy rừng ở Thụy Điển và Canada vào năm 1950, đáng chú ý nhất là sau khi vụ phun trào núi lửa Krakatoa vào năm 1883 đã gây ra Mặt Trăng xuất hiện một màu xanh đến gần hai năm.

Nhưng tự điển Oxford của Anh quốc đã có ghi chép một câu tục ngữ vào năm 1528, và có lẽ từ xa xưa người ta đã sử dụng từ “blue moon” để chỉ các việc hiếm gặp. Đó là: “If they say the moon is blue, We must believe that it is true.”

Thời gian xuất hiện Trăng xanh

Thường thì Trăng xanh cách nhau hai hoặc ba năm mới xuất hiện lại, nhưng có khi nào hai lần Trăng xanh xuất hiện trong cùng một năm dương lịch không?

Có chứ. Đó là vào năm 1999, đã có hai Trăng rằm trong tháng 1 và hai Trăng rằm trong tháng 3 năm đó, tức là tháng 2 dương lịch năm 1999 không có Trăng tròn. Tiếp tục hai lần Trăng xanh trong một năm dương lịch sẽ xảy ra vào tháng 1 và tháng 3 năm 2018, và tháng 1 và tháng 3 năm 2037.

Thật ra nó có quy luật, đó là cứ sau 19 năm thì tháng 2 dương lịch sẽ không có Trăng tròn, và lúc đó sẽ có hai lần Trăng xanh trong cùng một năm dương lịch, xảy ra vào tháng 1 và tháng 3 dương lịch.

Tóm lại, Trăng xanh chỉ là hai lần Trăng tròn xuất hiện trong cùng một tháng dương lịch. Khi quan sát Mặt Trăng cũng như bao lần Trăng rằm khác, tức là nó sẽ không hề đổi màu thành màu xanh.

Tuy đây không phải là một sự kiện để quan sát, nhưng nó hiếm gặp và ít xảy ra hơn cả Nguyệt thực toàn phần. Đôi khi bạn cũng sẽ bắt gặp được Mặt Trăng có màu xanh, nhưng đó là do khói bụi hay những điều bất thường trong bầu khí quyển nơi bạn ở, chứ nó không phải là hiện tượng thiên văn.

Quang Niên
tham khảo Wikipedia English, EarthSky

Ftvh – Vũ trụ trong tầm tay giữ bản quyền nội dung trên trang này.

Vui lòng ghi rõ nguồn khi sao chép hoặc đăng tải lại thông tin đến nơi khác.

Mọi chi tiết xin liên hệ thư điện tử: [email protected].