[Cá tháng Tư] Sao Diêm Vương chính thức được tái công nhận là hành tinh thứ 9

Sao Diêm Vương chính thức được công nhận là hành tinh thứ 9Tại phiên họp ngày 31/03/2018 vừa qua của Hiệp hội Thiên văn Quốc tế được tổ chức ở New York, Hoa Kỳ, hơn 2.000 nhà thiên văn từ khắp nơi thế giới đã cùng nhau biểu quyết và chính thức tái công nhận Sao Diêm Vương là một hành tinh, nâng số hành tinh trong Hệ Mặt Trời lên thành 9.

Trọn vẹn đĩa hành tinh của Sao Diêm Vương được tàu vũ trụ New Horizons chụp vào ngày 14 tháng 7 năm 2015 khi nó tiếp cận ở khoảng cách gần nhất so với hành tinh này. Hình ảnh: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute.
Trọn vẹn đĩa hành tinh của Sao Diêm Vương được tàu vũ trụ New Horizons chụp vào ngày 14 tháng 7 năm 2015 khi nó tiếp cận ở khoảng cách gần nhất so với hành tinh này. Hình ảnh: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute.

Từ ngày 23 đến ngày 31 tháng 3 vừa qua, 2.567 nhà thiên văn học đến từ 175 quốc gia và vùng lãnh thổ trên khắp thế giới đã có mặt tại New York để tham dự Đại hội thiên văn của Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU). Trong suốt hơn một tuần diễn ra sự kiện, rất nhiều đề tài được đem ra thảo luận và dẫn đến những quyết định quan trọng.

Một trong số những cuộc thảo luận đáng chú ý nhất là về việc phân loại Sao Diêm Vương. Theo đó, Sao Diêm Vương từng được xếp loại là một hành tinh trong Hệ Mặt Trời cho đến Đại hội IAU năm 2006 đã đưa ra định nghĩa mới về hành tinh khiến hành tinh thứ 9 trở thành hành tinh lùn đầu tiên.

Tuy nhiên, trong hơn một thập niên qua, rất nhiều khám phá về các thiên thể mới trong Hệ Mặt Trời được thực hiện, dẫn đến những định nghĩa trở nên không chính xác và ranh giới giữa các loại thiên thể trở nên nhạt nhòa. Đại hội IAU năm 2018 đã được diễn ra nhằm giải quyết những vấn đề này.

Trong phiên họp buổi chiều ngày 31 tháng 3, tức rạng sáng ngày hôm nay theo giờ Việt Nam, Chủ tịch Silvia Torres-Peimbert đã đọc bài phát biểu nêu ra những bất cập về định nghĩa hiện tại. Ông Benjamin Baillaud là cựu chủ tịch của IAU cũng đưa ra một số đề xuất nhằm chuẩn hóa cách phân loại.

Hơn 2.000 nhà thiên văn từ 175 quốc gia và vùng lãnh thổ trên khắp thế giới cùng tham gia biểu quyết số phận của Sao Diêm Vương tại phiên họp chiều ngày 31 tháng 1 năm 2018 ở New York. Hình ảnh: IAU.org.
Hơn 2.000 nhà thiên văn từ 175 quốc gia và vùng lãnh thổ trên khắp thế giới cùng tham gia biểu quyết số phận của Sao Diêm Vương tại phiên họp chiều ngày 31 tháng 1 năm 2018 ở New York. Hình ảnh: IAU.org.

“Chúng tôi biết rằng việc này khá khó khăn, vũ trụ chưa bao giờ là một nơi đơn giản. Mặc dù được vận hành theo những định luật vật lý, nhưng vẫn luôn có những ngoại lệ khiến chúng ta phải đau đầu khi phân loại chúng. Vào thời điểm năm 2006, khi công nghệ của chúng ta còn hạn chế, Sao Diêm Vương là một trong số ít những thiên thể có quỹ đạo đặc biệt, khiến nó được xếp loại thành một hành tinh lùn cùng những thiên thể tương tự.

Tuy nhiên, sau hơn mười năm tiến bộ trong công nghệ khám phá vũ trụ, chúng ta tìm ra nhiều thiên thể có quỹ đạo phức tạp hơn cùng những đặc tính mà chưa từng biết đến trước đó. Chúng ta không thể phân loại thiên thể chỉ vì chúng có một điểm nào đó khác, mà cần phải có tiêu chuẩn nhất định để việc xếp loại thiên thể trở nên dễ dàng hơn,” Chủ tịch IAU, ông Silvia Torres-Peimbert cho biết.

Vấn đề Sao Diêm Vương chưa bao giờ cũ, các nhà thiên văn tham dự phiên họp nhanh chóng giành quyền phát biểu để đưa ra những đề xuất. Nhiều ý kiến có giá trị đáng ghi nhận, cũng như nhiều ý kiến khác gây tranh cãi dữ dội ngay trong khuôn khổ của phiên họp.

“Theo tôi, hãy cứ xếp Sao Diêm Vương vào nhóm các hành tinh nguyên thủy vì chúng ta đã quá quen với việc này. Bất kể thiên thể nào được phát hiện sau Sao Diêm Vương sẽ được áp dụng tiêu chuẩn phân loại mới. Như vậy sẽ giúp tránh được nhập nhằng với các hành tinh truyền thống,” nhà thiên văn Joggy Phillips đến từ Luân Đôn, Anh Quốc cho biết.

“Nếu công nhận Sao Diêm Vương là một hành tinh, sẽ dẫn theo các thiên thể khác như Makemake, Iris, Ceres cũng sẽ đủ tiêu chuẩn để trở thành hành tinh. Việc này khiến Hệ Mặt Trời trở nên hỗn loạn với hàng chục hành tinh khác nhau. Tôi e rằng Mặt Trăng một ngày nào đó cũng được gọi là hành tinh theo một tiêu chuẩn ngu ngốc nào đấy,” nhà vật lý thiên văn Jonas Jonnasson, Viện nghiên cứu Vật lý và Vũ trụ học bang Maryland, cho biết.

Cuối cùng, dựa trên kết quả bỏ phiếu kín. IAU đã công bố phán quyết cuối cùng về vấn đề Sao Diêm Vương. Thiên thể này sẽ là hành tinh thứ 9 của Hệ Mặt Trời, nhưng được xếp loại là "hyper-planet", về cơ bản vẫn là một hành tinh nhưng có một số điểm khác ở quỹ đạo của nó so với những hành tinh khác.

Đồ họa mô phỏng tàu vũ trụ New Horizons khi tiếp cận hành tinh Sao Diêm Vương. Hình ảnh: NASA.
Đồ họa mô phỏng tàu vũ trụ New Horizons khi tiếp cận hành tinh Sao Diêm Vương. Hình ảnh: NASA.

Nghị quyết chính thức với mã số 7B đã được công bố, Hệ Mặt Trời của chúng ta sau 12 năm với 8 hành tinh, nay chính thức có đầy đủ 9 thành viên, bao gồm: Sao Thủy, Sao Kim, Trái Đất, Sao Hỏa, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương, Sao Hải Vương và Sao Diêm Vương.

Sao Diêm Vương là hành tinh xa nhất của Hệ Mặt Trời. Hiện chúng ta có một sứ mệnh thăm dò ở đây, là tàu vũ trụ New Horizons của NASA, được phóng đi vào năm 2006 - chỉ nửa năm trước khi IAU phân loại nó là hành tinh lùn, và tiếp cận hành tinh này vào năm 2015.

Tuấn Anh
theo IAU News Release
Powered by Blogger.