Xuân phân là gì? Xuân phân năm 2018 diễn ra khi nào?

Xuân phân là một điểm trên thiên cầu mà tại đó là giao điểm của mặt phẳng xích đạo, mặt phẳng hoàng đạo và thiên cầu. Xuân phân là ngày bắt đầu mùa xuân ở bán cầu bắc, là ngày mà thời gian ban ngày và ban đêm dài bằng nhau. Xuân phân năm 2018 sẽ diễn ra vào lúc 23 giờ 15 phút hôm nay, ngày 20 tháng 3 năm 2018.

Xuân phân năm 2018 diễn ra vào 23 giờ 15 phút ngày 20 tháng 3 năm 2018.
Xuân phân năm 2018 diễn ra vào 23 giờ 15 phút ngày 20 tháng 3 năm 2018.

Vào lúc diễn ra Xuân phân, mặt phẳng xích đạo của Trái Đất sẽ đi qua tâm của Mặt Trời, hay nói cách khác, điểm chính giữa của Mặt Trời sẽ thẳng hướng đúng vào đường xích đạo.

• Trái Đất khi quay quanh Mặt Trời sẽ vẽ ra một mặt phẳng được gọi là mặt phẳng hoàng đạo, mặt phẳng này khi chiếu lên thiên cầu sẽ thành đường hoàng đạo, là đường mà Mặt Trời đi qua bầu trời trong suốt năm.

Góc theo chiều vĩ độ, là góc từ Mặt Trời đến đường hoàng đạo, được gọi là hoàng vĩ. Góc nằm trong mặt phẳng hoàng đạo tính từ điểm xuân phân đi ngược chiều nhật động đến khi gặp hoàng vĩ, được gọi là hoàng kinh.

Vào thời điểm diễn ra Xuân phân, kinh độ Mặt Trời sẽ bằng 0 độ vì Mặt Trời nằm ở điểm xuân phân trên bầu trời, hoàng vĩ và hoàng kinh hợp lại làm một.

Vị trí của Mặt Trời và Trái Đất vào ngày Xuân phân. Đồ họa: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.
Đồ họa được trích từ Lịch thiên văn năm 2018 bản PDF bởi Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay, tải về ngay tại đây.

• Vào thời điểm Mặt Trời chạm đến điểm Xuân phân trên bầu trời, nó sẽ nằm trong khu vực chòm sao Pisces. Do hiện tượng tiến động, vị trí điểm xuân phân trước đây thuộc chòm sao Aries và trong tương lai vào năm 2600 sẽ thuộc chòm sao Aquarius.

Sự tiến động khiến điểm xuân phân dịch chuyển 1 độ sau mỗi 72 năm về hướng tây trên bầu trời. Theo đó, điểm xuân phân rời khỏi chòm sao Taurus mà sang chòm sao Aries vào năm 1866 TCN, vào chòm sao Pisces từ năm 68 TCN cho đến nay.

• Vào ngày Xuân phân, thời gian ban ngày và ban đêm sẽ dài bằng nhau (không chính xác tuyệt đối, nhưng thời gian của ngày và đêm sẽ ít chênh lệch nhất trong năm), do cả hai bán cầu đều hướng đều về Mặt Trời.

Việt Nam là một quốc gia nằm gần xích đạo, nên ta sẽ không cảm nhận được sự khác biệt quá lớn về sự thay đổi độ dài ngày đêm. Thế nhưng, nếu bạn sống ở những khu vực từ vòng cực bắc đến cực bắc, chuỗi ngày tăm tối khi không có sự xuất hiện của Mặt Trời đã kết thúc.

Mặt Trời mọc lên ở di sản Stonehenge của Anh Quốc. Hình ảnh: Wikipedia.
Mặt Trời mọc lên ở di sản Stonehenge của Anh Quốc. Hình ảnh: Wikipedia.

• Theo phương tây, Xuân phân là thời điểm bắt đầu của mùa xuân. Văn hóa của các dân tộc ở phương tây cử hành nhiều nghi thức quan trọng để đánh dấu Xuân phân. Có thể kể đến di tích Stonehenge ở Anh Quốc. Ở bán cầu nam, đây là ngày bắt đầu của mùa thu, với ngày Thu phân.

Theo phương đông, Xuân phân là một trong 24 tiết khí trong năm, đánh dấu điểm giữa của mùa xuân. Mùa xuân đã bắt đầu từ tiết Lập xuân. Tiết Xuân phân sẽ kết thúc vào 03:13 ngày 05/04 khi tiết Thanh minh bắt đầu.

Từ năm 2013, Liên Hiệp Quốc chính thức chọn ngày 20 tháng 3 hằng năm là Ngày Quốc tế Hạnh phúc. Ngày này lấy ý tưởng từ Vương quốc Bhutan là nước có chỉ số hạnh phúc cao dựa trên các yếu tố như sức khỏe, tinh thần, giáo dục, môi trường, chất lượng quản lý và mức sống của người dân.

Và Ngày quốc tế Hạnh phúc được chọn vào ngày 20 tháng 3 vì đây là ngày Xuân phân, là thời điểm ngày và đêm dài bằng nhau, ý nghĩa cho sự cân bằng và hài hòa.

> Đọc thêm: Xuân phân theo văn hóa phương đông.

Quang Niên
Powered by Blogger.