Cụm sao cầu Messier 3

Cụm sao cầu Messier 3Messier 3 là cụm sao cầu trong chòm sao Canes Venatici, nó là một trong những cụm sao cầu sáng nhất và lớn nhất trên bầu trời. Cụm sao này có độ sáng biểu kiến là +6,2 và cách xa chúng ta 33.900 năm ánh sáng.

Được định danh là NGC 5272 trong Danh mục Chung Mới, Messier 3 là một trong những mục tiêu phổ biến nhất để quan sát của những nhà thiên văn nghiệp dư, sau Messier 13, và cũng là một trong những cụm sao cầu được nghiên cứu nhiều nhất.

Cụm sao cầu Messier 3. Hình ảnh: Adam Block/Mount Lemmon SkyCenter/University of Arizona.
Cụm sao cầu Messier 3. Hình ảnh: Adam Block/Mount Lemmon SkyCenter/University of Arizona.

Thông tin tổng quát


Cụm sao này có độ sáng tuyệt đối là -8,93, tức là sáng hơn 300.000 lần so với Mặt Trời của chúng ta. Khối lượng của cụm sao bằng khoảng 450.000 lần so với khối lượng Mặt Trời. Hiện cụm sao này đang di chuyển về phía chúng ta với tốc độ 147,6 km/giây.

M3 ước tính chứa khoảng nửa triệu ngôi sao. Ngôi sao sáng nhất trong cụm có độ sáng biểu kiến là +12,7 và độ sáng biểu kiến trung bình của 25 ngôi sao sáng nhất cụm là +14,23. Lớp quang phổ tổng thể của cụm là F2.

Messier 3 là một trong số hơn 250 cụm sao cầu của Ngân Hà. Cụm sao này nằm cách tâm Ngân Hà với khoảng cách là 38.800 năm ánh sáng và 31.600 năm ánh sáng bên trên đĩa thiên hà của Ngân Hà. Khi quan sát từ Trái Đất, cụm sao này nằm ở hướng của không gian liên thiên hà, ở bên kia của tâm Ngân Hà.

Phần lõi dày đặc của nó rộng 1,1 phút cung, tức là 11 năm ánh sáng trong không gian thực tế; trong khi cả cụm sao trải rộng 180 năm ánh sáng trong không gian, và tương đương với 18 phút cung.

Vị trí của Messier 3 nằm trên đoạn thẳng nối từ sao Arcturus đến sao Cor Caroli. Hình ảnh: NASA.
Messier 3 được cho là có tuổi đời từ 8 tỷ đến 11,4 tỷ năm tuổi. Nó chứa hầu hết là những sao đỏ và già. Cụm sao này cũng là nhà của rất nhiều sao biến quang. Sao biến quang đầu tiên trong cụm được phát hiện bởi nhà thiên văn và vật lý Edward Charles Pickering người Mỹ vào năm 1889.

87 ngôi sao biến quang tiếp theo được xác định bởi nhà thiên văn học Solon Irving Bailey người Mỹ vào năm 1895 và 138 ngôi sao biến quang nữa cũng được khám phá ra bởi ông vào năm 1913.

Những ngôi sao biến quang mới vẫn được phát hiện thêm cho đến tận ngày nay. Messier 3 là cụm sao cầu chứa nhiều sao biến quang nhất từng được biết đến. Ít nhất 170 sao biến quang trong cụm này là sao biến quang RR Lyrae.

Messier 3 cũng chứa tương đối cao những ngôi sao màu xanh thuộc sao dãy chính, chúng có màu xanh lam hơn và sáng rực rỡ hơn so với phần lớn những ngôi sao còn lại trong cụm. Những ngôi sao này được hình thành tự sự tương tác giữa các ngôi sao.

M3 là cụm sao đầu tiên được xếp loại vào cụm sao Oosterhoff loại I, tức là cụm sao cầu giàu kinh loại hoặc có nhiều nguyên tố khác ngoài hydro và heli so với các cụm sao cầu khác.

Lịch sử quan sát


Cụm sao Messier 3 được phát hiện bởi Charles Messier vào ngày 3 tháng 5 năm 1764. Nó là thiên thể thứ 75 từng được quan sát và phát hiện, và là thiên thể đầu tiên trong cuốn Danh mục các Thiên thể Messier được liệt kê mà do chính ông quan sát được.

William Herschel lần đầu tiên phân tách những ngôi sao riêng lẻ bên trong Messier 3 và nhận ra đó là một cụm sao vào năm 1784. Ông quan sát M3 qua kính thiên văn phản xạ 6 mét và mô tả rằng “đó là một cụm sao cầu, rất rạng rỡ và đẹp đẽ.”

John Herschel là con trai của William Herschel cũng đã quan sát cụm sao này vào năm 1832 và cũng bị ấn tượng bởi nó. Sĩ quan hải quân Admiral William Henry Smyth và cũng là một nhà thiên văn, đã quan sát cụm sao này vào năm 1831 và có mô tả chi tiết nhất về nó vào thời đó.

“Một cụm sao sáng sủa và rất đẹp, không ít hơn 1.000 ngôi sao bên trong nó. Nằm giữa phía nam của chó săn (chòm sao Canes Venatici) và đầu gối của thợ săn gấu (chòm sao Boötes). Nó tập trung nhiều sao ở phần trung tâm nhưng cũng có nhiều sao sáng tỏa đi các hướng ở rìa xung quanh.”

Vị trí trên bầu trời


Thời gian tốt nhất trong năm để quan sát cụm sao này là từ tháng 3 đến tháng 5.

Messier 3 có thể được tìm thấy ở giữa đường của đoạn thẳng nối từ ngôi sao sáng Arcturus của chòm sao Boötes đến ngôi sao Cor Caroli của chòm sao Canes Venatici. Cụm sao này nằm cách 6 độ ở hướng bắc-đông-bắc so với ngôi sao Beta Comae Berenices, gần ranh giới của chòm sao Canes Venatici và Boötes.

Với độ sáng biểu kiến là +6,2, Messier 3 sẽ khá khó khăn (nhưng không phải không thể) để quan sát bằng mắt thường. Ở điều kiện quan sát tốt, bạn có thể quan sát được cụm sao này qua ống nhòm nhưng những ngôi sao trong cụm được phân tách rõ ràng nếu bạn quan sát qua kính thiên văn cỡ vừa.

Một chiếc kính thiên văn 4 inch sẽ giúp bạn thấy được phần lõi rực sáng của nó nhưng không thấy được chi tiết từng ngôi sao riêng lẻ, kính thiên văn 6 inch sẽ làm được điều này nhưng chỉ với những ngôi sao ở rìa ngoài. Hãy sử dụng kính thiên văn 8 inch để thấy được từng ngôi sao cụ thể nhưng những ngôi sao ở phần lõi sáng vẫn khá khó để thấy được nếu bạn không quan sát qua kính thiên văn 12 inch.

Thông tin nhanh


Loại thiên thể: Cụm sao cầu lớp VI
Tên định danh: Messier 3, M3, NGC 5272, GCl 25, C 1339+286
Chòm sao: Canes Venatici
Xích kinh: 13 giờ 42 phút 11,62 giây
Xích vĩ: +28° 22’ 38,2”
Khoảng cách: 33.900 năm ánh sáng
Tuổi đời: 11,39 tỷ năm
Số lượng sao: 500.000+
Độ sáng biểu kiến: +6,2
Độ sáng tuyệt đối: -8,93
Kích thước biểu kiến: 18 cung phút
Đường kính thực tế: 90 năm ánh sáng
Đường kính của trường hấp dẫn: 113 năm ánh sáng


Quang Niên
Powered by Blogger.