Bầu trời trong tuần từ 19/03 đến 25/03/2018

Mặt Trăng đi từ Pha Trăng mới đến Trăng thượng huyền, ngày Xuân phân đánh dấu sự bắt đầu của mùa xuân, cụm sao Messier 44 và Messier 45 không thể bỏ qua. Đó là tất cả những tiêu điểm quan sát bầu trời của tuần này, tuần thứ ba của tháng 3 và tuần thứ 11 của năm 2018.

Bầu trời trong tuần từ 12/03 đến 18/02/2018.
Bầu trời trong tuần từ 12/03 đến 18/02/2018.

   Thứ hai, 19/03/2018 

Chúng ta đang trong những ngày của Pha Trăng mới. Chiều nay, hãy nhìn về bầu trời hướng tây ngay sau khi Mặt Trời lặn để tìm ra cho mình một chiếc lưỡi liềm mỏng đang treo cao ở đó. Trăng non đầu tháng sẽ nhanh chóng lặn đi, phần Mặt Trăng được chiếu sáng rất nhỏ, cũng như xung quanh là ánh tà dương sáng chói, sẽ làm buổi quan sát Mặt Trăng đầu tháng trở nên rất khó khăn.

Hình ảnh Trăng non đầu tháng này được chụp chỉ sau 32 giờ kể từ khi nó đạt Pha Trăng mới. Trăng lưỡi liềm trong hình chỉ được chiếu sáng 3,5% bề mặt và phần còn lại là ánh đất - ánh sáng Mặt Trời chiếu đến Trái Đất và phản xạ lại Mặt Trăng. Hình ảnh: N. Simpson.
Hình ảnh Trăng non đầu tháng này được chụp chỉ sau 32 giờ kể từ khi nó đạt Pha Trăng mới. Trăng lưỡi liềm trong hình chỉ được chiếu sáng 3,5% bề mặt và phần còn lại là ánh đất - ánh sáng Mặt Trời chiếu đến Trái Đất và phản xạ lại Mặt Trăng. Hình ảnh: N. Simpson.

Vào những ngày của Pha Trăng non, nếu điều kiện quan sát tốt hoặc chụp ảnh phơi sáng, bạn cũng sẽ thấy được phần ánh đất của Mặt Trăng.

Ánh đất (tiếng Anh là earthshine) là phần tối hơn không được chiếu sáng bởi Mặt Trời của Mặt Trăng lưỡi liềm. Phần tối hơn này chính là ánh sáng Mặt Trời chiếu đến Trái Đất phản xạ ngược lại Mặt Trăng. Và đó là lý do nó được gọi là ánh đất, nghĩa là Ánh sáng phản xạ từ Trái Đất.

Bảng thời gian mọc và lặn của Mặt Trời và Mặt Trăng trong tuần.
Ngày tháng Mặt Trời Mặt Trăng
Mọc Lặn Mọc Lặn
19/03 05:57 18:03 07:18 19:30
20/03 05:56 18:03 08:03 20:22
21/03 05:56 18:03 08:50 21:16
22/03 05:55 18:03 09:40 22:11
23/03 05:55 18:03 10:33 23:10
24/03
(Trăng thượng huyền)
05:54 18:03 11:29 00:08
25/03 05:53 18:03 12:28 00:08

   Thứ ba, 20/03/2018 

Hôm nay là ngày Xuân phân. Xuân phân năm 2018 sẽ diễn ra vào lúc 23 giờ 03 phút ngày 20 tháng 03 năm 2018.

Xuân phân là ngày mà thời gian ban ngày và thời gian ban đêm dài bằng nhau ở xích đạo. Theo phương đông, Xuân phân (春分) là lúc vào giữa mùa xuân (chữ phân (分) nghĩa là phân chia). Theo phương Tây thì đây là ngày bắt đầu của mùa xuân ở bắc bán cầu hay ngày bắt đầu mùa thu ở bán cầu nam.

Ở bán cầu nam thì ngày này là ngày Thu phân. Vào ngày này, Mặt Trời sẽ mọc lên từ chân trời ở chính xác hướng đông, và lặn đi xuống chân trời ở chính xác hướng tây. Ngoài ra, Mặt Trời sẽ nằm thẳng đúng trên đỉnh đầu vào giữa trưa.

> Bài chi tiết: Xuân phân là gì?

   Thứ tư, 21/03/2018 

Một trong những thiên thể đáng chú ý nhất của bầu trời đêm mùa xuân, xin mời bạn hãy đến với Messier 44 - Cụm sao Beehive, nằm trong chòm sao Cencer. Cụm sao này sẽ leo cao lên bầu trời hướng nam sau khi màn đêm buông xuống.

Chỉ bằng mắt thường, bạn cũng có thể thấy được nó như là một vệt sáng mờ trên bầu trời. Nhưng như vậy thì thật uổng tiếc, cụm sao này với hàng chục ngôi sao lấp lánh đang chờ đợi bạn chiêm ngưỡng qua ống nhòm hoặc kính thiên văn cỡ nhỏ.

Cụm sao Beehive (Messier 44), là một cụm sao mở trong chòm sao Cancer, là thiên thể không nên bỏ qua trên bầu trời đêm mùa xuân. Nằm cách chúng ta chỉ 600 năm ánh sáng, đây là một trong những cụm sao nằm gần Trái Đất nhất. Hình ảnh: M. Van Norden.
Cụm sao Beehive (Messier 44), là một cụm sao mở trong chòm sao Cancer, là thiên thể không nên bỏ qua trên bầu trời đêm mùa xuân. Nằm cách chúng ta chỉ 600 năm ánh sáng, đây là một trong những cụm sao nằm gần Trái Đất nhất. Hình ảnh: M. Van Norden.

   Thứ năm, 22/03/2018 

Tối nay khi màn đêm vừa buông xuống, bạn hãy ra ngoài trời và nhìn về bầu trời hướng tây để thấy Mặt Trăng tỏa sáng trong khu vực chòm sao Taurus. Cách không xa về phía bắc của Mặt Trăng là một ngôi sao màu đỏ cam nổi bật, đó là sao Aldebaran - con mắt đỏ rực cháy của bò vàng Taurus.

Mặt Trăng nằm trong khu vực chòm sao Taurus và gần với ngôi sao sáng Aldebaran cùng cụm sao Messier 45 của chòm sao này vào tối 22 tháng 3 năm 2018. Đồ họa: Stellarium, Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.
Mặt Trăng nằm trong khu vực chòm sao Taurus và gần với ngôi sao sáng Aldebaran cùng cụm sao Messier 45 của chòm sao này vào tối 22 tháng 3 năm 2018. Đồ họa: Stellarium, Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.

Trong khi đó, ở hướng đông nam so với Mặt Trăng, bạn sẽ thấy một vệt sáng chi chít những ngôi sao. Đó là Cụm sao Pleiades hay Messier 45, là cụm sao mở với hàng trăm ngôi sao cùng nằm lại với nhau bởi lực hấp dẫn, từ Trái Đất chúng ta sẽ thấy rõ nhất 6 ngôi sao sáng của cụm, nếu bạn với cặp mắt phi thường sẽ thấy được thậm chí là 7 sao sáng nhất của cụm hoặc nhiều hơn.

> Video Pleiades - 7 chị em nổi tiếng trên bầu trời đêm mùa đông.

   Thứ sáu, 23/03/2018 

Sao Thổ đã bắt đầu mọc lên bầu trời từ 3 giờ sáng và leo cao nhất vào 25 độ so với bầu trời hướng đông nam khi ánh sáng ban ngày dần đến. Hành tinh vành đai này tỏa sáng với độ sáng biểu kiến là +0,5 trong chòm sao Sagittarius. Nằm ở 5 độ về hướng đông là Sao Hỏa với màu đỏ rực đặc trưng.

Khi quan sát qua kính thiên văn vào buổi sáng hôm này, bạn sẽ thấy được Sao Thổ với đĩa hành tinh với đường kính góc là 16 giây cung, hệ thống vành đai của nó trải rộng 37 giây cung và nó nghiêng 26 độ so với hướng nhìn của chúng ta từ Trái Đất.

Sao Thổ và Sao Hỏa trong chòm sao Sagittarius, cùng với Sao Mộc trong chòm sao Scorpius, thật sự tạo nên khung cảnh không thể bỏ qua cho những người dậy sớm quan sát bầu trời trước bình minh. Đồ họa: Stellarium, Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.
Sao Thổ và Sao Hỏa trong chòm sao Sagittarius, cùng với Sao Mộc trong chòm sao Scorpius, thật sự tạo nên khung cảnh không thể bỏ qua cho những người dậy sớm quan sát bầu trời trước bình minh. Đồ họa: Stellarium, Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.

Ngoài ra, cùng xuất hiện với Sao Thổ trong chòm sao Sagittarius còn có Sao Hỏa với màu sắc đỏ rực tượng trưng cho vị thần chiến tranh đầy máu và lửa.

Bên trên đó ở khu vực chòm sao Scorpius, là Sao Mộc tỏa sáng rực rỡ. Đây là hành tinh lớn nhất Hệ Mặt Trời của chúng ta và là hành tinh sáng thứ hai trên bầu trời sau Sao Kim.

   Thứ bảy, 24/03/2018 

Mặt Trăng sẽ đạt pha Trăng thượng huyền vào hôm nay, chính xác là vào 22 giờ 36 phút. Trăng thượng huyền là trăng bán nguyệt của nửa tháng âm lịch trước ngày rằm. Trăng thượng huyền xuất hiện cao nhất trên bầu trời vào buổi chiều hoàng hôn và lặn đi vào nửa đêm. Trăng thượng huyền có nửa bên phải sáng, nửa bên trái tối.

Trăng thượng huyền xuất hiện cao nhất trên bầu trời vào buổi chiều hoàng hôn và lặn đi vào nửa đêm. Trăng thượng huyền có nửa bên phải sáng, nửa bên trái tối. Hình ảnh: Tuấn Anh/Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.
Trăng thượng huyền xuất hiện cao nhất trên bầu trời vào buổi chiều hoàng hôn và lặn đi vào nửa đêm. Trăng thượng huyền có nửa bên phải sáng, nửa bên trái tối. Hình ảnh: Tuấn Anh/Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.

Trăng thượng huyền tháng Hai âm lịch sẽ xuất hiện ở bầu trời hướng bắc từ 18:17, cao 80°. Lặn dần vào lúc 00:24 ở chân trời hướng tây. Vào thời điểm diễn ra pha thượng huyền, Mặt Trăng cách chúng ta 370 ngàn cây số, và nằm trong chòm sao Orion.

   Chủ nhật, 25/03/2018 

Hành tinh lùn Makemake sẽ đạt vị trí trực đối, tức là vị trí thuận lợi nhất dành cho bạn quan sát, trong chòm sao Coma Berenices. Nó sẽ xuất hiện gần suốt đêm và lên đến điểm cao nhất trên bầu trời vào nửa đêm.

Tuy nhiên, vì hành tinh lùn Makemake có kích thước không lớn khiến độ sáng biểu kiến của nó không cao, nên cho dù nó đạt vị trí trực đối so với Trái Đất thì bạn không thể quan sát thiên thể này bằng mắt thường hay qua các thiết bị quan sát thiên văn nghiệp dư.

Khi diễn ra trực đối, hành tinh lùn Makemake cũng đến điểm nằm gần Trái Đất nhất là 51,64 AU (1 AU = 149,6 triệu km, là khoảng cách từ Mặt Trời đến Trái Đất). Độ sáng biểu kiến của thiên thể này trong đêm nay là +17,1, vô cùng mờ nhạt.

Những sự kiện thiên văn trong năm 2018, được ghi chú đầy đủ tại Lịch thiên văn năm 2018 bởi Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay. Mời bạn truy cập tại địa chỉ: https://lichthienvan.com/.

Quang Niên
Powered by Blogger.