Bầu trời trong tuần từ 12/03 đến 18/03/2018

Sao Hỏa và Sao Thổ tiến gần đến Mặt Trăng, Sao Mộc tỏa sáng trong chòm sao Libra, Sao Thủy lên cao nhất trên bầu trời. Đó là tất cả những tiêu điểm quan sát bầu trời của tuần này, tuần thứ hai của tháng 3 và tuần thứ 10 của năm 2018.

Bầu trời trong tuần từ 12/03 đến 18/02/2018.
Bầu trời trong tuần từ 12/03 đến 18/02/2018.

   Thứ hai, 12/03/2018 

Sự chuyển động giật lùi của Sao Hỏa so với các ngôi sao nền trên bầu trời khiến nó dịch chuyển khỏi chòm sao Ophiuchus sang chòm sao Sagittarius vào rạng sáng mai. Với độ sáng biểu kiến là +0,6, hành tinh đỏ sẽ mọc lên bầu trời từ 3 giờ sáng rồi lên cao khoảng 25 độ so với bầu trời hướng đông nam khi ánh sáng ban ngày đến.

Việc dịch chuyển khỏi chòm sao này sang chòm sao khác nghe cũng khá là thú vị, nhưng trong thực tế bạn cũng chỉ thấy Sao Hỏa nằm bơ vơ giữa bầu trời. Bởi vì đường ranh giới của các chòm sao không xuất hiện thật sự trên bầu trời để ta có thể nhìn thấy. Nhưng tối nay khi quan sát Sao Hỏa, bạn biết rằng nó đang nằm ở đường phân chia của hai chòm sao đó.

Trong thời gian chuyển động giật lùi của mình, Sao Hỏa sẽ rời khỏi khu vực chòm sao Ophiuchus mà tiến vào khu vực chòm sao Sagittarius. Đồ họa: Stellarium, Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.
Trong thời gian chuyển động giật lùi của mình, Sao Hỏa sẽ rời khỏi khu vực chòm sao Ophiuchus mà tiến vào khu vực chòm sao Sagittarius. Đồ họa: Stellarium, Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.

Sao Hỏa vẫn tiếp tục di chuyển qua mỗi ngày. Vào những ngày cuối tháng, hành tinh đỏ rực màu máu này sẽ tiến gần đến những ngôi sao sáng trong chòm sao Sagittarius, cũng như giao hội với Sao Thổ.

* Ophiuchus: Xà Phu hay Người giữ rắn. Sagittarius: Cung Thủ hay Người bắn cung.
* độ sáng biểu kiến: độ sáng của một thiên thể khi quan sát từ Trái Đất, chứ không phải độ sáng thực tế của thiên thể đó ngoài không gian. Con số đo độ sáng biểu kiến càng nhỏ, thì thiên thể đó càng sáng. Sao Vega có độ sáng biểu kiến là 0,0, những thiên thể sáng hơn sẽ có số đo âm, những thiên thể nhạt hơn sẽ có số đo dương. Mặt Trăng có độ sáng biểu kiến là -12,74 trong khi của Mặt Trời là -26,74.
* Trong phần lớn thời gian, Sao Hỏa sẽ di chuyển cùng hướng với các ngôi sao khác trên bầu trời. Nhưng cứ khoảng hai năm một lần, Trái Đất di chuyển vượt qua Sao Hỏa trong quá trình chuyển động quanh Mặt Trời, nên Sao Hỏa sẽ chuyển động giật lùi trong thời gian này trên bầu trời.

   Thứ ba, 13/03/2018 

Không xa Sao Hỏa lắm, Sao Mộc là chấm sáng nổi bật nằm trong chòm sao Libra. Hành tinh khổng lồ sẽ mọc lên bầu trời từ nửa đêm và leo lên cao nhất ở bầu trời hướng nam vào 5 giờ sáng.

Christopher Go chụp hai hình ảnh này của Sao Mộc, mỗi ảnh cách nhau 22 phút. “Vết Đỏ Lớn của Sao Mộc có màu đỏ đậm hơn và hiện đang tác động lên South Tropical Disturbance (tạm dịch: Vùng nhiễu loạn khí quyển nhiệt đới phía nam), là dải mây màu xám nhạt ở ngay bên trên phía trái của nó. Hiện cũng có sự nhiễu loạn đáng kể ở những dải mây tại vành đai xích đạo bắc,” tác giả ảnh cho biết.
Christopher Go chụp hai hình ảnh này của Sao Mộc vào ngày 26 tháng 2 vừa qua, mỗi ảnh cách nhau 22 phút. “Vết Đỏ Lớn của Sao Mộc có màu đỏ đậm hơn và hiện đang tác động lên South Tropical Disturbance (tạm dịch: Vùng nhiễu loạn khí quyển nhiệt đới phía nam), là dải mây màu xám nhạt ở ngay bên trên phía trái của nó. Hiện cũng có sự nhiễu loạn đáng kể ở những dải mây tại vành đai xích đạo bắc,” tác giả ảnh cho biết.

Với độ sáng biểu kiến là -2,2, Sao Mộc sẽ là thiên thể sáng nhất của bầu trời sáng sớm và nhấn chìm hết những ngôi sao mờ nhạt của chòm sao Libra. Hãy dùng kính thiên văn để thấy được rõ đĩa hành tinh với đường kính 40 giây cung và chi tiết về những dải mây khí ở thượng tầng khí quyển của hành tinh này.

* Libra: Thiên Bình hay Cái cân.
* giây cung: Những thiên thể trên bầu trời chúng ta quan sát được đặt vào một hình cầu tưởng tượng bao quanh Trái Đất, được gọi là thiên cầu. Chia thiên cầu làm 360 phần bằng nhau, ta có mỗi phần là một độ. Mỗi thiên độ như vậy, chia nhỏ ra được 60 phút cung. Mỗi phút cung tiếp tục chia nhỏ ra sẽ được 60 giây cung. Một giây cung bằng 1/3.600 độ.

   Thứ tư, 14/03/2018 

Nếu bạn sinh sống ở bán cầu nam, đêm nay là thời gian cực điểm của cơn mưa sao băng Gamma Normid thường niên. Tâm điểm của cơn mưa sao băng này nằm ở phía nam chòm sao Norma. Ở Việt Nam hay những khu vực thuộc bán cầu bắc sẽ không quan sát được, vì tâm điểm của nó nằm thấp hơn 40 độ so với đường chân trời.

* Norma: Củ Xích hay Cây thước đo.

   Thứ năm, 15/03/2018 

Sao Thủy sẽ đạt ly giác cực đại đông, đây là sự kiện đáng quan sát nhất của tuần. Ở vị trí này, Sao Thủy sẽ vào thời gian quan sát tốt dành cho bạn vào sau hoàng hôn chiều nay, nó tỏa sáng với độ sáng biểu kiến là -0,4.

Sao Thủy và Sao Kim là hai hành tinh nằm phía trong của Trái Đất khi tính ra từ Mặt Trời. Chúng ta không thể quan sát được hai hành tinh này nằm trên bầu trời cả đêm như những hành tinh ở phía ngoài, mà chỉ có thể quan sát được chúng vào một chút của buổi chiều sau hoàng hôn hoặc một chút của buổi sáng trước bình minh.

Khi Sao Thủy nằm ra xa Mặt Trời trên quỹ đạo của nó quanh Mặt Trời, nó sẽ không bị ánh sáng Mặt Trời làm lu mờ và từ Trái Đất chúng ta sẽ quan sát được nó. Lần này, Sao Thủy sẽ có ly giác 18 độ đông so với Mặt Trời và lên cao nhất là 12 độ so với chân trời hướng tây, nó sẽ ở lại bầu trời cho đến 19 giờ 13 phút thì lặn.

Sao Thủy sẽ lên cao nhất trên bầu trời vào chiều ngày 15 tháng 3 với 12 độ so với chân trời hướng tây. Bên cạnh nó còn có Sao Kim tỏa sáng rực rỡ. Đồ họa: Stellarium, Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.
Sao Thủy sẽ lên cao nhất trên bầu trời vào chiều ngày 15 tháng 3 với 12 độ so với chân trời hướng tây. Bên cạnh nó còn có Sao Kim tỏa sáng rực rỡ. Đồ họa: Stellarium, Chú thích: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.

Sao Thủy vốn dĩ rất mờ nhạt, lại còn nằm thấp gần chân trời khi ánh sáng Mặt Trời chưa tắt hẳn, nên việc quan sát hành tinh này khá khó khăn. Tuy nhiên, thật may mắn khi bên cạnh Sao Thủy vào buổi chiều này còn có Sao Kim sáng rực rỡ. Bạn cứ nhìn về hướng tây khi Mặt Trời lặn, sẽ trông thấy Sao Kim sáng chói ở bên cạnh Sao Thủy mờ nhạt.

Hãy đến những nơi có bầu trời hướng tây thoáng đãng, quan sát qua kính thiên văn để thấy được đĩa hành tinh Sao Thủy có đường kính 7 giây cung. Đường kính góc của Sao Kim là 10 giây cung và sắp đạt pha tròn. Chú ý quan sát qua kính thiên văn khi Mặt Trời đã lặn hẳn, vì ánh sáng Mặt Trời đi qua kính thiên văn có thể gây hại cho mắt.

Đồ họa mô phỏng các vị trí của Sao Thủy hay Sao Kim so với Trái Đất để diễn ra giao hội trong/ngoài và ly giác cực đại đông/tây. Đồ họa: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.
Đồ họa mô phỏng các vị trí của Sao Thủy hay Sao Kim so với Trái Đất để diễn ra giao hội trong/ngoài và ly giác cực đại đông/tây. Đồ họa: Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay.

* đường kính góc: kích thước biểu kiến của một thiên thể khi quan sát từ Trái Đất, chứ không phải kích thước thực tế của thiên thể đó ngoài không gian. Đường kính góc của Mặt Trăng là 31 phút cung, tức khoảng 1/2 độ.

   Thứ bảy, 17/03/2018 

Mặt Trăng đạt Pha Trăng mới. Đây là thời điểm Mặt Trăng nằm ở bán cầu ban ngày và không thể thấy được nó vào ban đêm. Mặt Trăng sẽ nằm gần Mặt Trời do đó bị lu mờ bởi ánh sáng chói chang của Mặt Trời. Khi về đêm, cả bầu trời đêm thật tối sẽ dành riêng cho bạn mà không có sự xuất hiện ánh sáng Mặt Trăng.

Pha Trăng mới là thời điểm lý tưởng để quan sát bầu trời đêm khi không có sự xuất hiện của ánh sáng trăng quấy rối. Hãy thưởng thức vẻ đẹp của bầu trời đêm mùa xuân với những thiên thể đáng chú ý. Hình ảnh: Shingo Takei (TWAN).
Pha Trăng mới là thời điểm lý tưởng để quan sát bầu trời đêm khi không có sự xuất hiện của ánh sáng trăng quấy rối. Hãy thưởng thức vẻ đẹp của bầu trời đêm mùa xuân với những thiên thể đáng chú ý. Hình ảnh: Shingo Takei (TWAN).

Vào Pha Trăng mới, Mặt Trăng nằm giữa Mặt Trời và Trái Đất trên một đường gần thẳng. Nếu đường này là thẳng, thì sẽ xảy ra hiện tượng Nhật thực. Pha Trăng mới tháng Hai âm lịch này, Mặt Trăng sẽ nằm cách Mặt Trời 3 độ 29 phút. Mặt Trăng nằm trong chòm sao Aquarius trong khi tâm Mặt Trời nằm ở chòm sao Pisces.

Vào vài ngày tới, Mặt Trăng sẽ xuất hiện ở chân trời hướng tây khi hoàng hôn. Những ngày này Mặt Trăng sẽ có hình lưỡi liềm, và được gọi là Trăng non đầu tháng. Trăng non đầu tháng mọc lên từ buổi sáng và sẽ lặn sau hoàng hôn ở chân trời hướng tây.

* Aquarius: Bảo Bình hay Người cầm bình nước. Pisces: Song Ngư hay Hai con cá.

   Chủ nhật, 18/03/2018 

Chiều cuối tuần mát mẻ trời trong, hãy tự thử thách mình bằng một buổi quan sát cực kỳ khó khăn. Mặt Trăng sẽ xuất hiện chóng vánh trên bầu trời hướng tây ngay khi Mặt Trời vừa lặn, và nó có hình dạng lưỡi liềm vô cùng mỏng manh. Bạn hãy nhìn về đây vào hoàng hôn để thấy được Trăng non cực mỏng. Quả là một thử thách đầy khó khăn!

Những sự kiện thiên văn trong năm 2018, được ghi chú đầy đủ tại Lịch thiên văn năm 2018 bởi Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay. Mời bạn truy cập tại địa chỉ: https://lichthienvan.com/.

Quang Niên
Powered by Blogger.